Odyometri Nedir? Odyogram Nasıl Okunur?

Odyometri, farklı frekanslardaki seslere ve konuşmaya verdiğiniz yanıtlarla işitme düzeyinizi ölçen, ağrısız ve genellikle yarım saatten kısa süren bir işitme testidir. Sonuç odyogram adı verilen bir grafikte gösterilir; işitme kaybı olup olmadığını, varsa derecesini, tipini ve hangi kulakta olduğunu ortaya koyar.

Bu yazıda odyometrinin nasıl yapıldığını, odyogramın ve timpanogramın nasıl okunduğunu, teste nasıl hazırlanacağınızı ve sonuçların ne anlama geldiğini anlatıyoruz. Fonart İşitme odyoloji ekibi olarak saf ses odyometrisi, konuşma odyometrisi ve timpanometriyi (akustik refleks dahil) merkezimizde ücretsiz uyguluyoruz.

Odyometri Nedir, Ne İş Yapar?

Odyometri kelimesi “işitmeyi ölçmek” anlamına gelir. Halk arasında kısaca kulak testi ya da işitme testi denir. Test, odyometre adı verilen ve belirli frekans ve şiddette ses üreten kalibre edilmiş bir cihazla, sessiz bir kabinde yapılır. Genel işitme testi süreci ve testin kimlere önerildiği işitme testi sayfamızda anlatılıyor; burada testin kendisine ve sonuçlarına odaklanıyoruz.

Odyometri şu soruların cevabını verir:

Hangi frekanslarda (kalın ya da ince seslerde) ne kadar duyuyorsunuz?
İşitme kaybı varsa sorun dış ya da orta kulakta mı (iletim tipi), iç kulak ya da işitme sinirinde mi (sensorinöral)?
Konuşmayı hangi ses düzeyinde duyuyor ve ne kadar net anlıyorsunuz?
İşitme cihazı gerekiyor mu, gerekiyorsa nasıl ayarlanmalı?

Odyometri Testi Nasıl Yapılır?

Kapsamlı bir odyolojik değerlendirme genellikle üç bölümden oluşur. Öncesinde kulak yolu otoskopla incelenir; tıkayıcı bir kir varsa önce temizlenmesi için KBB uzmanına yönlendirilirsiniz, çünkü kir sonucu yanıltabilir.

Saf ses odyometrisi

Kulaklık takılır ve size farklı frekanslarda (genellikle 250 ile 8000 Hz arası) kısa bip sesleri verilir. Sesi her duyduğunuzda düğmeye basar ya da elinizi kaldırırsınız. Ses giderek kısılır ve her frekansta duyabildiğiniz en düşük düzey bulunur. Buna işitme eşiği denir.

Bu ölçüm iki yoldan yapılır. Hava yolu testinde ses kulaklıktan, kulak yolu ve orta kulak üzerinden iletilir. Kemik yolu testinde ise kulak arkasına yerleştirilen küçük bir titreşim cihazıyla ses doğrudan iç kulağa ulaştırılır. İki ölçüm arasındaki fark, sorunun nerede olduğunu gösterir. Gerektiğinde test edilmeyen kulağa hafif bir hışırtı sesi verilir (maskeleme); bu, iyi duyan kulağın yanıtlara karışmasını önler.

Konuşma odyometrisi

Size kelimeler dinletilir ve tekrarlamanız istenir. İki temel ölçüm yapılır: konuşmayı algılayabildiğiniz en düşük ses düzeyi (konuşmayı alma eşiği) ve rahat bir ses düzeyinde kelimelerin yüzde kaçını doğru anladığınız (konuşmayı ayırt etme skoru). “Duyuyorum ama anlamıyorum” şikâyetinin karşılığı çoğu zaman bu skorda görülür ve işitme cihazından beklenecek faydayı öngörmede önemlidir.

Akustik immitansmetri: timpanometri ve akustik refleks

Kulak yoluna yumuşak uçlu bir prob yerleştirilir ve kısa süreli hafif bir basınç değişimi uygulanır. Sizin yanıt vermeniz gerekmez. Bu test kulak zarının ve orta kulağın hareketliliğini ölçer; ardından yüksek bir sese karşı orta kulaktaki küçük kasın refleks kasılması (akustik refleks) kontrol edilir.

Timpanometri Nedir? Timpanogram Tipleri

Timpanometri, kulak zarının farklı basınçlarda ne kadar esnediğini ölçen objektif bir testtir. Sonuç timpanogram adı verilen bir eğriyle gösterilir. Eğrinin şekli; orta kulakta sıvı, negatif basınç, kemikçik sertliği ya da kulak zarında delik olup olmadığı hakkında önemli ipucu verir. Yalnız başına tanı koydurmaz; odyogram ve muayeneyle birlikte yorumlanır.

Timpanogram tipi	Eğrinin görünümü	Genellikle ne düşündürür?
Tip A	Tepe noktası 0 basınç civarında, normal yükseklikte	Normal orta kulak fonksiyonu
Tip As	Tepe normal yerde ama basık (sığ)	Sertleşmiş orta kulak sistemi; otoskleroz, kalınlaşmış ya da skarlı kulak zarı
Tip Ad	Tepe normal yerde ama çok yüksek (derin)	Aşırı gevşek kulak zarı ya da kemikçik zincirinde kopukluk
Tip B	Belirgin tepe yok, düz çizgi	Orta kulakta sıvı; kulak yolu hacmi büyükse kulak zarında delik ya da açık tüp, küçükse kulak yolunda kir veya tıkanma
Tip C	Tepe noktası belirgin negatif basınçta	Östaki borusu fonksiyon bozukluğu, orta kulakta negatif basınç; nezle ve alerjide sık

Tip C ve tip B, özellikle çocuklarda ve soğuk algınlığı dönemlerinde sık görülür. Bu bulgular varsa östaki borusu tıkanıklığı ya da orta kulak iltihabı açısından KBB değerlendirmesi önerilir.

Odyogram Nedir, Nasıl Okunur?

Odyogram, saf ses odyometrisinin sonucunu gösteren grafiktir. Okumak ilk bakışta karışık görünse de birkaç kuralı bildiğinizde kendi sonucunuzu kolayca yorumlayabilirsiniz:

Yatay eksen (frekans, Hz): Soldan sağa doğru kalın seslerden ince seslere gider. Soldaki 250 Hz kalın bir sesi, sağdaki 8000 Hz çok ince bir sesi temsil eder. Konuşmanın anlaşılması için en önemli bölge yaklaşık 500 ile 4000 Hz arasıdır.
Dikey eksen (şiddet, dB HL): Yukarıdan aşağıya doğru ses yükselir. Grafikte üstte kalan işaretler daha iyi işitmeyi, aşağı inen işaretler daha fazla işitme kaybını gösterir.
O ve X işaretleri: Kırmızı “O” sağ kulağın, mavi “X” sol kulağın hava yolu eşiklerini gösterir.
< ve > işaretleri: Kemik yolu eşikleridir (sağ kulak için “<“, sol kulak için “>”). Köşeli parantez, üçgen ya da kare gibi işaretler maskeleme yapılarak alınan ölçümleri gösterir.
Aşağı doğru ok: Cihazın verebildiği en yüksek seste bile yanıt alınamadığını gösterir.

İşitme eşiği değeri kaç olmalı?

Erişkinlerde tüm frekanslarda eşiklerin yaklaşık 20-25 dB HL ve altında olması genellikle normal işitme kabul edilir. Bazı sınıflamalar 15 dB üzerini “minimal” kayıp olarak ayırır; özellikle çocuklarda bu küçük farklar bile önem taşıyabilir. Eşik değerlerinin hangi dereceye karşılık geldiğini işitme kaybı dereceleri tablomuzda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

İşitme Testi Sonuçları Ne Anlama Gelir?

Odyogramda hava yolu ve kemik yolu çizgilerinin birbirine göre konumu, işitme kaybının tipini gösterir:

İletim tipi kayıp: Kemik yolu normal, hava yolu düşüktür; iki çizgi arasında boşluk vardır. Sorun dış ya da orta kulaktadır (kir, sıvı, kulak zarı deliği, kemikçik sorunu). Çoğu tıbbi ya da cerrahi tedaviye yanıt verebilir.
Sensorinöral kayıp: Hava ve kemik yolu birlikte düşüktür, aralarında belirgin fark yoktur. Sorun iç kulak ya da işitme sinirindedir. Yaşa bağlı ve gürültüye bağlı kayıplar bu gruptadır.
Mikst kayıp: Her iki bileşen birlikte bulunur.

Grafiğin şekli de bilgi verir. Sağa doğru aşağı inen bir eğri, ince sesleri duymakta zorlanıldığını gösterir ve yaşa bağlı işitme kaybında tipiktir. 4000 Hz civarında belirgin bir çentik, gürültüye maruziyeti düşündürür. Kalın seslerde belirgin kayıp ise Meniere hastalığı gibi iç kulak sorunlarında görülebilir. İşitme kaybının türleri hakkında daha fazla bilgi için işitme kaybı yazımıza göz atabilirsiniz.

Hangi sonuçlarda KBB uzmanına başvurmalısınız?

Odyometri tanı koymaya yardımcı bir ölçümdür; tedaviyi KBB uzmanı planlar. Şu durumlarda sizi mutlaka bir KBB uzmanına yönlendiririz:

Son günlerde ani başlayan işitme kaybı (acil durumdur, beklenmemelidir)
İki kulak arasında belirgin fark olan tek taraflı kayıp ya da tek taraflı çınlama
İletim tipi kayıp, tip B ya da tip C timpanogram
Konuşmayı ayırt etme skorunun eşiklerle uyumsuz şekilde düşük olması
Kulak ağrısı, akıntı ya da baş dönmesi eşlik etmesi

Odyometri Testine Nasıl Hazırlanılır, Ne Kadar Sürer?

Odyometri için özel bir hazırlık gerekmez, ancak birkaç küçük adım sonucun güvenilirliğini artırır:

Testten önceki gün yüksek sesten (konser, gürültülü iş ortamı, yüksek sesle kulaklık kullanımı) uzak durun. Gürültü işitmeyi geçici olarak düşürebilir.
Kulağınıza pamuklu çubuk sokmayın; kulak tıkalı hissediyorsanız bunu randevuda belirtin.
Ağır bir nezle ya da kulak iltihabı geçiriyorsanız sonuçlar geçici olarak etkilenebilir; gerekirse test iyileşme sonrası tekrarlanır.
İşitme cihazı kullanıyorsanız cihazınızı ve varsa eski test sonuçlarınızı yanınızda getirin.

Saf ses odyometrisi, konuşma odyometrisi ve timpanometriden oluşan değerlendirme genellikle 20-30 dakika sürer. Test tamamen ağrısızdır; iğne, ilaç ya da kulağa bir şey sokulması söz konusu değildir. Timpanometride yalnızca kısa süreli hafif bir basınç hissi olur.

Küçük çocuklarda test oyunla koşullandırılarak yapılır. Yanıt veremeyecek kadar küçük bebeklerde ise BERA testi gibi objektif testler gerekir; bu testler için hastaneye yönlendirme yapıyoruz.

Odyometrist Nedir? Odyologdan Farkı

Odyometrist, Türkiye’de meslek yüksekokullarındaki iki yıllık odyometri programından mezun olan odyometri teknikeridir. İşitme testlerinin uygulanmasında görev alır. Odyolog ise dört yıllık odyoloji lisans eğitimi almış, testleri yorumlayan, işitme cihazı ve implant uygulamalarını planlayan uzmandır. KBB uzmanı ise tıp doktorudur; tanı koyar, ilaç ve cerrahi tedaviyi planlar. Ayrıntılar için odyoloji nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Fonart İşitme’de odyometri sonuçlarınızı sizinle birlikte grafik üzerinden tek tek konuşuyoruz. İşitme cihazı gerekiyorsa seçim, ayar ve gerçek kulak ölçümü (REM) aynı merkezde yapılır; tıbbi bir bulgu varsa sizi KBB uzmanına yönlendiririz.

Sık Sorulan Sorular

Odyometri nedir, kısaca?

Odyometri, farklı frekanslardaki bip seslerine ve konuşmaya verdiğiniz yanıtlarla işitme düzeyinizi ölçen bir testtir. Sessiz bir kabinde kulaklıkla yapılır, ağrısızdır ve sonucu odyogram denen bir grafikte gösterilir. İşitme kaybının varlığını, derecesini ve tipini belirlemede temel testtir.

Odyometri testi ne kadar sürer?

Saf ses odyometrisi tek başına genellikle 15-20 dakika sürer. Konuşma odyometrisi ve timpanometri eklendiğinde toplam süre çoğunlukla 20-30 dakikadır. Sonuçlar test biter bitmez hazır olur ve odyolog tarafından sizinle birlikte değerlendirilir; ayrıca bir sonuç beklemeniz gerekmez.

Odyogram nedir, nasıl okunur?

Odyogram, işitme eşiklerinizi gösteren grafiktir. Yatay eksende frekans (soldan sağa kalın sesten ince sese), dikey eksende ses şiddeti (yukarıdan aşağıya artan dB) bulunur. Kırmızı O sağ kulağı, mavi X sol kulağı gösterir. İşaretler grafikte ne kadar aşağıdaysa işitme kaybı o kadar fazladır.

Timpanometri nedir, ne için yapılır?

Timpanometri, kulak zarının ve orta kulağın hareketliliğini ölçen objektif bir testtir. Kulak yoluna yumuşak bir prob yerleştirilir ve kısa süreli hafif basınç uygulanır. Orta kulakta sıvı, negatif basınç, kulak zarında delik ya da kemikçik sertliği olup olmadığını anlamaya yardımcı olur.

Normal işitme eşiği değeri kaç dB’dir?

Erişkinlerde tüm test frekanslarında eşiklerin yaklaşık 20-25 dB HL ve altında olması genellikle normal kabul edilir. Bazı sınıflamalar 15 dB üzerini minimal kayıp olarak ayırır. Değerlendirme yalnızca ortalamaya değil, her frekanstaki eşiğe ve konuşmayı anlama skoruna birlikte bakılarak yapılır.

Odyometrist nedir, odyologla aynı mı?

Aynı değildir. Odyometrist, iki yıllık odyometri programından mezun olan ve işitme testlerinin uygulanmasında görev alan teknikerdir. Odyolog ise dört yıllık odyoloji lisansı almış, test sonuçlarını yorumlayan, işitme cihazı ve implant sürecini yöneten uzmandır. Tanı ve tedavi KBB uzmanının görevidir.

Odyometri ile BERA arasındaki fark nedir?

Odyometride kişinin duyduğu sesi düğmeye basarak bildirmesi gerekir, yani aktif katılım ister. BERA ise uyku ya da istirahat halinde, işitme sinirinin ve beyin sapının sese verdiği elektriksel yanıtı ölçer. Bu nedenle bebeklerde ve yanıt veremeyen kişilerde tercih edilir; hastanelerde yapılır.

Ücretsiz Odyometri Testi İçin Randevu Alın

Saf ses odyometrisi, konuşma odyometrisi ve timpanometriyi merkezimizde ücretsiz yapıyor, odyogramınızı sizinle birlikte yorumluyoruz. Randevu için bize telefonla ya da WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz.

Telefon: 0506 502 21 34
WhatsApp: Hemen yazın
Adres: İçerenköy, Ihlamur Ağacı Sok. No:3A, 34752 Ataşehir / İstanbul

Kaynaklar

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir kulak burun boğaz uzmanına başvurun.

Odyometri Nedir? Odyogram ve Timpanometri Sonuçları Nasıl Okunur?