Çocuklarda Kulak Ağrısına Ne İyi Gelir? Bebeklerde Kulak Ağrısı Rehberi

Çocuklarda kulak ağrısı çoğunlukla orta kulak iltihabından kaynaklanır. Ilık kompres, bol sıvı, dinlenme ve yaşına ve kilosuna uygun dozu hekim ya da eczacının belirlediği bir ağrı kesici ağrıyı hafifletir. 2 yaşından küçük çocuklarda, yüksek ateşte, akıntıda ya da 2-3 günde düzelmeyen ağrıda çocuk hekime gösterilmelidir.

Bu yazıda bebeklerde ve çocuklarda kulak ağrısının nasıl anlaşılacağını, neden bu kadar sık görüldüğünü, yaşa göre neler yapılması gerektiğini ve tekrarlayan iltihapların işitmeyi nasıl etkileyebileceğini anlatıyoruz. Fonart İşitme odyoloji ekibi olarak, sık kulak iltihabı geçiren çocuklarda işitme takibinin önemini özellikle vurgulamak istiyoruz. Erişkinlerdeki kulak ağrısı için kulak ağrısına ne iyi gelir yazımıza bakabilirsiniz.

Bebeklerde ve Çocuklarda Kulak Ağrısı Nasıl Anlaşılır?

Konuşabilen çocuklar kulağının ağrıdığını söyler, ancak bebekler ve küçük çocuklar ağrısını davranışlarıyla gösterir. NIDCD ve NHS’nin sıraladığı işaretler şunlardır:

• Kulağını çekiştirme, ovuşturma ya da sürekli eliyle kulağına dokunma
• Huzursuzluk, nedensiz ağlama, sık uyanma ve uykuya dalmakta zorlanma
• Emerken ya da biberonla beslenirken ağlayıp memeyi veya biberonu bırakma
• Yatırınca artan ağlama (yatar pozisyonda orta kulak basıncı artar)
• Ateş, özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda
• İştahsızlık, bazen kusma ya da ishal
• Kulaktan sarı, beyaz ya da kanlı akıntı gelmesi
• Seslere her zamanki gibi tepki vermeme, sakarlık ya da denge kaybı

Kulak çekiştirmenin tek başına her zaman ağrı anlamına gelmediğini de belirtelim. Diş çıkaran ya da uykusu gelen bebekler de kulaklarıyla oynayabilir. Ateş, huzursuzluk ve beslenme sorunu birlikte varsa kulak iltihabı olasılığı artar.

Çocuklarda Kulak Ağrısı Neden Olur?

Çocuklarda kulak ağrısının en sık nedeni orta kulak iltihabıdır (akut otitis media). NIDCD’ye göre her altı çocuktan beşi üçüncü yaş gününe kadar en az bir kez kulak enfeksiyonu geçirir. Çocukların bu kadar sık etkilenmesinin nedenleri şunlardır:

• Östaki borusu kısa ve daha yatay: Orta kulağı burnun arkasına bağlayan bu kanal çocuklarda daha küçük ve daha düz uzanır. Sıvının boşalması zorlaşır, nezle sırasında kolayca tıkanır.
• Bağışıklık sistemi gelişiyor: Çocuklar enfeksiyonlarla erişkinler kadar etkili savaşamaz.
• Geniz eti: Büyük geniz eti östaki borusunun ağzını tıkayabilir ve mikroplar için bir odak oluşturabilir.
• Sık soğuk algınlığı: Kreş ve okulda sık geçirilen üst solunum yolu enfeksiyonları iltihabı tetikler.

Daha az sıklıkla kulak ağrısı şu nedenlerle de olabilir: yüzme sonrası dış kulak iltihabı (bkz. dış kulak iltihabı), diş çıkarma, boğaz ve bademcik iltihabı, kulağa kaçan yabancı cisim ya da sertleşmiş kulak kiri. Orta kulak iltihabının türleri ve seyri hakkında ayrıntılı bilgi orta kulak iltihabı yazımızda yer alıyor.

Çocuklarda Kulak Ağrısına Ne İyi Gelir?

Hekim muayenesini beklerken ya da hekimin önerdiği izlem süresince çocuğunuzu rahatlatmak için şunları yapabilirsiniz:

• Ilık kompres: Ilık (yakmayan) suyla ıslatılıp sıkılmış temiz bir bezi kulağın üzerine koyun. Çocuğunuz rahatsız olursa hemen kaldırın.
• Ağrı kesici: Reçetesiz ağrı ve ateş düşürücüler kulak ağrısında en etkili rahatlatıcıdır. Ancak çocuğunuzun yaşına ve kilosuna uygun ilacı ve dozu hekim ya da eczacı belirler. Erişkin ilaçlarını bölerek vermeyin; 16 yaşından küçüklerde kullanılmaması gereken ağrı kesiciler de vardır.
• Bol sıvı ve sık beslenme: Yutkunma östaki borusunun açılmasına yardım eder ve sıvı kaybını önler.
• Dik pozisyon: Bebeği beslerken başı yukarıda, yarı dik tutun. Büyük çocuklarda başın biraz yüksekte olması rahatlatabilir. Bebeklerde güvenli uyku kuralları gereği yastık kullanmayın.
• Burun temizliği: Serum fizyolojikle burnu açmak, nezleye bağlı kulak basıncını azaltabilir.

Yapılmaması gerekenler

• Kulağa anne sütü, zeytinyağı, sarımsak, soğan suyu ya da alkol damlatmayın. Kulak zarı delikse orta kulağa geçebilir ve iltihabı ağırlaştırabilir.
• Muayene olmadan kulak damlası kullanmayın.
• Pamuklu çubukla kulak içini temizlemeye çalışmayın, kulak mumu kullanmayın.
• Evde kalan eski ilaçları, özellikle daha önce reçete edilmiş antibiyotikleri kendiliğinizden başlatmayın.

Yaşa Göre Çocuklarda Kulak Ağrısında Ne Yapmalı?

Çocuğun yaşı, hem tedavi yaklaşımını hem de ne kadar bekleyebileceğinizi belirler:

Bebeklerde kulak ağrısına ne iyi gelir?

Bebeklerde evde yapılabilecekler sınırlıdır ve önce muayene gelir. Hekim gördükten sonra bebeği kucakta dik tutmak, sık ve kısa beslemek, burnunu serum fizyolojikle açmak ve hekimin uygun gördüğü ağrı kesiciyi önerilen dozda vermek rahatlatır. Bebeklerde kulak enfeksiyonu hızlı ilerleyebildiği için “bir gece bekleyelim” demeyin.

4 ve 6 yaşındaki çocuğun kulak ağrısına ne iyi gelir?

Bu yaştaki çocuklarda ılık kompres, bol sıvı, dinlenme ve yaşına ve kilosuna uygun ağrı kesici çoğu zaman ilk gece için yeterli rahatlama sağlar. Ateş yoksa ve ağrı hafifse ertesi gün hekime gidilebilir. 4-6 yaş aynı zamanda kreş ve okul nedeniyle tekrarlayan iltihapların sık görüldüğü dönemdir; ağrı sık tekrarlıyorsa işitme de kontrol edilmelidir.

Bekle-Gör Yaklaşımı: Her Kulak İltihabında Antibiyotik Gerekir mi?

Hayır, her zaman gerekmez. Orta kulak iltihaplarının önemli bir bölümü birkaç gün içinde kendiliğinden düzelir; NHS, kulak enfeksiyonlarının sıklıkla 3 gün içinde kendiliğinden geçtiğini belirtir. NIDCD de şiddetli ağrısı ya da ateşi olmayan bazı çocuklarda hekimin bir iki gün beklemeyi önerebileceğini aktarır. Bu nedenle hekim, uygun çocuklarda önce ağrı kontrolü ile 2-3 günlük bir izlem önerebilir. Buna bekle-gör yaklaşımı denir.

Bu karar ancak muayene sonrası hekim tarafından verilir. Çocuğun yaşı, ateşin yüksekliği, ağrının şiddeti, iltihabın tek ya da iki kulakta olması ve akıntı varlığı kararı etkiler. İzlem sırasında çocuk kötüleşirse ya da 48-72 saatte düzelme yoksa yeniden değerlendirme gerekir. Tedavi başlanmışsa, çocuğunuz düzelmiş görünse bile hekimin söylediği süre boyunca sürdürülmelidir.

Çocuklarda Kulak Ağrısında Ne Zaman Doktora ya da Acile Gidilmeli?

Şu durumlarda beklemeden hekime başvurun:

• Çocuk 2 yaşından küçükse
• Ateş 39 derece ve üzerindeyse ya da ateş düşürücüye rağmen düşmüyorsa
• Kulaktan akıntı geliyorsa
• Ağrı 2-3 gün içinde azalmıyorsa ya da giderek artıyorsa
• Çocuk seslere tepki vermiyor ya da işitmesi değişmiş görünüyorsa
• Kulak ağrısı sık sık tekrarlıyorsa

Şu belirtiler ise acildir; vakit kaybetmeden acil servise gidin:

• 3 aydan küçük bebekte 38 derece ve üzeri ateş
• Kulak arkasında şişlik, kızarıklık, kulak kepçesinin öne itilmesi (mastoidit belirtisi olabilir)
• Ense sertliği, aşırı uykuya eğilim, uyandırmakta zorlanma
• Yüzün bir tarafında kayma, göz kapağını kapatamama
• Şiddetli baş ağrısı, sürekli kusma, havale geçirme
• Kulağa bir cisim kaçması ya da kulağa darbe sonrası kanama

Tekrarlayan Kulak Enfeksiyonu, Seröz Otit ve İşitme

İltihap geçtikten sonra kulak zarının arkasında sıvı kalabilir. Ağrısız seyreden bu duruma seröz otit (halk arasında kulakta sıvı) denir. NHS’ye göre çoğu zaman 3 ay içinde kendiliğinden düzelir, ancak bu sürede çocuk sesleri boğuk ve az duyar. Sıvı uzun süre kalırsa ya da iltihaplar sık tekrarlarsa şunlar görülebilir:

• Televizyonun sesini açma, seslendiğinde geç dönme, sık “efendim” deme
• Konuşma ve dil gelişiminde gecikme, kelimeleri yanlış söyleme
• Okulda dikkat dağınıklığı, ders başarısında düşme
• Sakarlık ve denge sorunları

Bu belirtiler varsa ya da çocuğunuz yılda birkaç kez kulak iltihabı geçiriyorsa işitme testi yaptırılmalıdır. Timpanometri orta kulakta sıvı olup olmadığını ağrısız şekilde gösterir; saf ses testi ise işitmenin ne kadar etkilendiğini ölçer. Sıvı uzun süre geçmezse KBB uzmanı kulak zarına küçük bir havalandırma tüpü takılmasını önerebilir. Testlerin nasıl yapıldığını odyometri nedir yazımızda anlattık.

Kulak enfeksiyonlarını azaltmak için

• Çocuğunuzu sigara dumanından tamamen uzak tutun.
• Mümkünse ilk aylarda anne sütüyle besleyin; biberonla beslerken bebeği yatar pozisyonda bırakmayın.
• Elleri sık yıkayın, hasta çocuklarla yakın teması azaltın.
• Aşı takvimini aksatmayın; mevsimsel aşılar için çocuk hekiminize danışın.

Sık Sorulan Sorular

Çocuklarda kulak ağrısına ne iyi gelir?

Ilık kompres, bol sıvı, dinlenme, burnun serum fizyolojikle açılması ve yaşına ve kilosuna uygun dozu hekim ya da eczacının belirlediği bir ağrı kesici çocuklarda kulak ağrısını hafifletir. Kulağa yağ, süt ya da sarımsak damlatmayın. 2 yaş altında, yüksek ateşte ya da akıntıda hekime başvurun.

Bebeklerde kulak ağrısı nasıl anlaşılır?

Bebeklerde kulak ağrısı genellikle kulağı çekiştirme, huzursuzluk, emerken ya da biberonda ağlayıp bırakma, yatırınca artan ağlama, uyku bozukluğu ve ateşle kendini gösterir. Kulaktan akıntı gelmesi de önemli bir işarettir. Bu belirtiler birlikte varsa bebeği aynı gün hekime gösterin.

Bebeklerde kulak ağrısına ne iyi gelir?

Bebeklerde önce muayene gerekir. Hekim gördükten sonra bebeği kucakta dik tutmak, sık ve kısa beslemek, burnunu serum fizyolojikle açmak ve hekimin önerdiği ağrı kesiciyi önerilen dozda vermek rahatlatır. 3 aydan küçük bebekte 38 derece ve üzeri ateş her zaman acildir.

4 yaşındaki çocuğun kulak ağrısına ne iyi gelir?

4 yaşındaki bir çocukta ılık kompres, bol sıvı, dinlenme ve yaşına ve kilosuna uygun ağrı kesici çoğu zaman ilk gece için yeterli rahatlama sağlar. Ateş yoksa ve ağrı hafifse ertesi gün hekime gidilebilir. Ağrı 2-3 günde azalmıyorsa ya da akıntı başlarsa beklemeyin.

Çocuklarda kulak ağrısı kaç günde geçer?

Orta kulak iltihabına bağlı ağrı çoğu çocukta 2-3 gün içinde belirgin şekilde azalır ve bir hafta içinde geçer. Ancak kulak zarının arkasındaki sıvı haftalarca kalabilir ve bu sürede işitme bir miktar azalabilir. Ağrı geçmiyor ya da artıyorsa çocuk yeniden muayene edilmelidir.

Her kulak iltihabında antibiyotik gerekir mi?

Gerekmez. Orta kulak iltihaplarının önemli bir bölümü kendiliğinden düzelir; uygun çocuklarda hekim önce ağrı kontrolüyle 2-3 günlük bir izlem önerebilir. Bu kararı yaş, ateş, ağrının şiddeti ve iltihabın iki kulakta olup olmadığına bakarak yalnızca hekim verir. Evde kalan ilaçları kendiniz başlatmayın.

Çocuklarda kulak iltihabı işitmeyi etkiler mi?

Evet, iltihap sırasında ve sonrasında kulak zarının arkasında kalan sıvı işitmeyi geçici olarak azaltır. Sıvı aylarca kalırsa ya da iltihaplar sık tekrarlarsa konuşma gelişimi ve okul başarısı etkilenebilir. Sık kulak iltihabı geçiren çocuklarda timpanometri ve işitme testiyle düzenli takip önerilir.

Çocuğunuzun İşitmesini Kontrol Ettirin

Sık kulak iltihabı geçiren ya da seslere eskisi gibi tepki vermeyen çocuklarda, test için yanıt verebilecek yaştaysa işitme testi ve timpanometriyi ücretsiz yapıyoruz. Tedavi gerektiren bir bulgu varsa sizi KBB uzmanına yönlendiririz.

Telefon: 0506 502 21 34
WhatsApp: Hemen yazın
Adres: İçerenköy, Ihlamur Ağacı Sok. No:3A, 34752 Ataşehir / İstanbul

Kaynaklar

• NIDCD: Ear Infections in Children
• NHS: Ear infections
• NHS: Earache
• NHS: Glue ear
• MedlinePlus: Ear infection, acute

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir kulak burun boğaz uzmanına başvurun.

İlgili İçerikler

• Orta Kulak İltihabı: Belirtileri ve Tedavisi
• Kulak Ağrısına Ne İyi Gelir?
• İşitme Testi
• İşitme Kaybı