Odyoloji, işitme ve denge sisteminin bilimidir. İşitmenin nasıl ölçüldüğünü, işitme kaybının neden olduğunu ve nasıl telafi edileceğini inceler. Bu alanda çalışan uzmana odyolog denir. Kısaca: odyoloji nedir sorusunun cevabı, kulağın “duyma” işlevini ölçen, değerlendiren ve işitme cihazı gibi çözümlerle destekleyen sağlık bilimi dalıdır.
Bu rehberde odyolojinin ne olduğunu, odyoloğun hangi testleri yaptığını, KBB doktorundan farkını ve ne zaman bir odyoloğa başvurmanız gerektiğini Fonart İşitme odyoloji ekibi olarak anlatıyoruz.
Odyoloji Ne Demek?
Kelime, Latince audire (duymak) ve Yunanca logos (bilim) köklerinden gelir; “işitme bilimi” anlamındadır. Odyoloji yalnızca kulakla değil, sesin beyne ulaşıp anlamlandırıldığı bütün yolla ilgilenir. Bu yüzden bir odyolog, “ne kadar duyuyorsunuz” kadar “duyduğunuzu ne kadar anlıyorsunuz” sorusuyla da ilgilenir.
Odyolojinin iki ana çalışma alanı vardır:
- İşitme: İşitme kaybının tespiti, derecesinin ve tipinin belirlenmesi, işitme cihazı ve implant uygulamaları.
- Denge (vestibüler sistem): İç kulaktaki denge organından kaynaklanan baş dönmesi ve dengesizlik şikayetlerinin değerlendirilmesi.
Odyolog Ne İş Yapar?
Odyoloğun günlük işi büyük ölçüde ölçmek, yorumlamak ve çözüm uygulamak üzerine kuruludur:
- İşitme testlerini (odyometri) uygular ve odyogramı yorumlar.
- İşitme kaybının tipini belirler: iletim tipi, sensörinöral ya da karma.
- İşitme cihazına ihtiyaç olup olmadığına, varsa hangi tip cihazın uygun olduğuna karar verir.
- İşitme cihazını kişinin işitme eşiklerine göre programlar ve düzenli ince ayarlarını yapar.
- Gerçek kulak ölçümü ile cihazın kulak kanalında gerçekten hedeflenen sesi verip vermediğini doğrular.
- Kulak çınlaması (tinnitus) şikayetinde değerlendirme ve ses terapisi/cihaz desteği sağlar.
- Koklear implant adaylarını değerlendirir, implant sonrası programlama yapar.
- Yenidoğan işitme taramasında ve okul çağı çocuklarının işitme takibinde görev alır.
Bir işitme cihazı merkezinde odyoloğun rolü özellikle belirleyicidir: aynı cihaz, iyi programlanmadığında rahatsız edici, doğru programlandığında ise hayat değiştirici olabilir. Bu konuyu işitme testi sayfamızda ayrıntılı anlattık.
Odyolog Doktor mu? KBB Doktorundan Farkı Ne?
Sık karışan bir konu. Odyolog tıp doktoru değildir; odyoloji lisans programından mezun sağlık profesyonelidir. KBB (Kulak Burun Boğaz) uzmanı ise tıp fakültesi sonrası uzmanlık eğitimi almış hekimdir. İkisi rakip değil, birbirini tamamlayan iki meslektir.
| Odyolog | KBB Uzmanı | |
|---|---|---|
| Eğitim | 4 yıllık odyoloji lisansı (isteğe bağlı yüksek lisans/doktora) | Tıp fakültesi + KBB uzmanlığı |
| Ana görev | İşitme ve dengeyi ölçmek, işitme cihazı/implant uygulamak | Hastalığı teşhis etmek, ilaç ve cerrahi tedavi uygulamak |
| İlaç yazar mı? | Hayır | Evet |
| Ameliyat yapar mı? | Hayır | Evet |
| İşitme cihazını kim programlar? | Odyolog | Genellikle odyoloğa yönlendirir |
Pratikte akış şöyle işler: Kulakta ağrı, akıntı, ani işitme kaybı gibi bir hastalık şüphesi varsa önce KBB uzmanına gidilir. Hastalık dışlandıktan ya da tedavi edildikten sonra kalıcı işitme kaybının ölçülmesi ve cihazla telafisi odyoloğun işidir. SGK ile işitme cihazı alacaksanız raporu KBB uzmanı düzenler, cihaz uygulamasını odyolog yapar; süreci SGK işitme cihazı rehberimizde adım adım bulabilirsiniz.
Odyoloğun Uyguladığı Testler
Saf ses odyometrisi
En temel işitme testidir. Sessiz kabinde kulaklıkla farklı frekanslarda sesler verilir; duyduğunuz en düşük ses şiddeti (işitme eşiği) belirlenir. Sonuç odyogram adı verilen grafikte gösterilir.
Konuşma testleri
Kelimeleri ne kadar doğru ayırt edebildiğinizi ölçer. İki kişinin odyogramı aynı görünürken konuşmayı anlama yüzdeleri çok farklı olabilir; bu test cihaz seçiminde yol göstericidir.
Akustik immitansmetri (timpanometri)
Kulak zarının ve orta kulağın hareketini ölçer. Orta kulakta sıvı, zar delinmesi veya östaki tüpü sorunu gibi iletim tipi problemleri saniyeler içinde ortaya koyar.
Gerçek kulak ölçümü
İşitme cihazı takılıyken kulak kanalına ince bir prob yerleştirilir ve cihazın kulak zarına ulaştırdığı gerçek ses ölçülür. Cihaz ayarının “tahmini” değil doğrulanmış olmasını sağlar.
Objektif testler: BERA ve OAE
Bebeklerde ve test sorularına yanıt veremeyen kişilerde kullanılan, işitme sinirinin elektriksel yanıtını ölçen testlerdir. Ayrıntılar için BERA testi yazımıza bakabilirsiniz.
Vestibüler (denge) testleri
Baş dönmesi şikayetinde iç kulağın denge fonksiyonunu değerlendiren testlerdir; genellikle hastanelerin odyoloji birimlerinde yapılır. Baş dönmesinin kulakla ilişkisini vertigo yazımızda anlattık.
Ne Zaman Odyoloğa Gitmelisiniz?
- Televizyonun sesini ev halkının rahatsız olduğu seviyeye çıkarıyorsanız,
- Kalabalık ortamda konuşmaları takip etmekte zorlanıyorsanız,
- Sık sık “efendim?” diyor, söylenenleri tekrar ettiriyorsanız,
- Kulaklarınızda çınlama, uğultu varsa,
- Ailenizde erken yaşta işitme kaybı öyküsü varsa,
- Gürültülü bir işte çalışıyorsanız (düzenli kontrol için),
- Yaşınız 50’nin üzerindeyse ve hiç işitme testi yaptırmadıysanız.
İşitme kaybı yavaş geliştiği için çoğu kişi fark etmez; genellikle önce yakınları fark eder. Belirtileri ayrıntılı olarak işitme kaybı yazımızda topladık.
Odyoloji Bölümü: Eğitim Kısaca
Türkiye’de odyoloji, üniversitelerin Sağlık Bilimleri Fakültelerinde 4 yıllık lisans programı olarak okutulur; mezunlar “odyolog” unvanı alır. Yüksek lisans ve doktora ile akademik ya da klinik uzmanlaşma mümkündür. Bölüm; anatomi, fizyoloji, akustik, işitme cihazı teknolojisi, vestibüler sistem ve konuşma-dil bozuklukları derslerini kapsar. Mezunlar hastanelerin odyoloji birimlerinde, işitme cihazı merkezlerinde, koklear implant firmalarında ve üniversitelerde çalışır.
Fonart İşitme’de Odyoloji Hizmeti
Ataşehir’deki merkezimizde odyoloji ekibimiz saf ses ve konuşma testleri, akustik immitansmetri, işitme cihazlı testler ve gerçek kulak ölçümü yapar; işitme cihazı uygulaması ve tinnitus danışmanlığı sunar. Ekibimizde odyoloji lisans ve yüksek lisans eğitimi almış uzmanlar ile işitme cihazı ve koklear implant sektöründe uzun yıllar çalışmış yöneticiler yer alır; kendilerini hakkımızda sayfasında tanıyabilirsiniz. İşitme testi merkezimizde ücretsizdir.
Sık Sorulan Sorular
Odyoloji nedir, kısaca?
Odyoloji, işitme ve denge sisteminin ölçülmesi, değerlendirilmesi ve işitme kaybının işitme cihazı gibi yöntemlerle telafi edilmesiyle ilgilenen sağlık bilimi dalıdır.
Odyolog doktor mudur?
Hayır. Odyolog tıp doktoru değil, 4 yıllık odyoloji lisans programından mezun sağlık profesyonelidir. İlaç yazmaz ve ameliyat yapmaz; işitmeyi ölçer ve işitme cihazı uygular.
Odyoloji kaç yıl?
Lisans eğitimi 4 yıldır. Üzerine isteğe bağlı olarak 2 yıllık yüksek lisans ve doktora yapılabilir.
İşitme cihazı için odyoloğa mı KBB’ye mi gitmeliyim?
Kulakta ağrı, akıntı ya da ani işitme kaybı gibi bir hastalık belirtisi varsa önce KBB uzmanına gidin. Kalıcı işitme kaybında cihaz seçimi ve programlaması odyoloğun işidir. SGK katkısı için rapor KBB’den alınır, cihaz odyolog tarafından uygulanır.
Odyoloji testi ne kadar sürer?
Saf ses ve konuşma testleri birlikte genellikle 20–30 dakika sürer. İşitme cihazı denemesi ve ayarı yapılacaksa süre uzar.
Odyoloji ile odyometri aynı şey mi?
Hayır. Odyoloji bilim dalının adıdır; odyometri ise bu bilim dalının kullandığı işitme ölçüm testidir.
Ücretsiz İşitme Testi İçin Randevu Alın
İşitme testiniz Ataşehir’deki merkezimizde ücretsizdir. Odyoloğumuz sonuçları sizinle birlikte yorumlar; cihaz gerekiyorsa satın almadan önce deneme imkanı sunar.
Telefon: 0506 502 21 34
WhatsApp: Hemen yazın
Adres: İçerenköy, Ihlamur Ağacı Sok. No:3A, 34752 Ataşehir / İstanbul